Toekomstvisie Ethiek en Gezondheid 2011-2015

Reacties

1. 1 Robert van Barneveld reageerde op 2 februari 2011:

   Waar mag je in Nederland nog zonder schuldgevoel aan overlijden? De illusie van de maakbaarheid en repareerbaarheid van ons lijf is zo groot geworden, dat de keuze om niet te behandelen geen optie meer is in veel gevallen. Is dit wenselijk? De professional wil in de spreekkamer nooit de keuze maken voor het niet behandelen of beperkt behandelen. Uit oogpunt van eed of professionaliteit moet het onderste uit de kan worden gehaald (ongeacht de kosten). De politiek, zorgaanbieders en verzekeraars durven uit oogpunt van het verlies van kiezers, patienten of klanten hier geen keuzes in te maken. Wie of waar behoort de dialoog over dit dilemma dan wel thuis?

2. 2 Ferdi Oyen reageerde op 2 februari 2011:

   Een stelling die ik al langer poneer en verdedig is: Aan marktwerking gaat de medische ethiek ten onder. Daar zitten meerdere aspecten aan. O.a. marktwerking en concurrentie staan haaks op de wens om transparantie het spel met DBC’s heeft weinig meer te maken met kostenbewust keuzes maken die op een specifieke patiëntbehoefte zijn afgestemd eigen broek ophouden en risico lopen komt in conflict met het belang voor een regio om een bepaald aanbod te houden etc. Politiek die geen echte keuze maakt (en ook niet kan door bezuinigingsdruk en angst voor stemmenverlies) en voor de bühne met N=1 en incidentenpolitiek wil/moet scoren helpt ook niet erg om partijen het spel te leren spelen. Misschien dat de volgende vraag dan relevant wordt: is de zorg een speelveld of een slagveld geworden?

3. 3 G. Abrahamse reageerde op 3 februari 2011:

   Actueel op dit moment is de vraag in hoeverre we als maatschappij in moeten gaan op de doodswens van mensen die ‘klaar zijn met leven’. Het debat wordt aangezwengeld door de NVVE en de initiatiefgroep Uit vrije wil. Zij steken in op het zoeken naar een oplossing, maar gaan niet op zoek naar diepere motieven van mensen die deze doodswens hebben. Het zou goed zijn om dit vanuit een veel breder perspectief te belichten.

4. 4 Liesbeth Smeets reageerde op 3 februari 2011:

   Ik vind het leuk om te reageren als professional uit de praktijk, maar wil wel opmerken dat mijn kennis van de ethica beperkt is. Ook ben ik beperkt op de hoogte van de activiteiten van het CEG.

   Eerst wil ik op een van jullie voorbeelden ingaan. Als patiënten en mantelzorgers taken van professionals overnemen zijn niet alleen ethische vragen met betrekking tot verantwoordelijkheid en aansprakelijkheid belangrijk. Ikzelf zou dit liever breder oppakken en ook ethische overwegingen met betrekking tot kwaliteitsvraagstukken meenemen. Ik denk daarbij aan de patiëntveiligheid, effectiviteit van interventies en randvoorwaarden (bv. een 24 uurs loket ter ondersteuning). Tenminste, ik neem aan een van de uitgangspunten voor de zorg op afstand een kwaliteitsverbetering is?

   Wat mij betreft mag de invloed van de individuele patiënt op ethische overwegingen in zijn eigen zorgsituatie groter worden. Voor zover dat natuurlijk niet ten nadele is van de algemene volksgezondheid. Om een voorbeeld te geven: Als je ongeneeselijk ziek bent, zoals bij de ziekte Alzheimer, moet het mogelijk zijn om relatief vroeg in het ziekteproces,  bij een bepaald niveau van geestelijke gezondheid, te besluiten dat je onder je eigen voorwaarden in een later stadium euthanasie krijgt.

   Vanuit de overheid moeten er natuurlijk allerlei voorwaarden opgesteld worden en controlemechanismen ontworpen worden om dit uitgangspunt goed te kunnen uitvoeren. Maar in principe mag dit, wat mij betreft, mogelijk zijn.

   Aansluitend is ook interessant hoe je je als ‘richtingaangever in ethische overwegingen´ in de steeds meer vraaggestuurde zorg begeeft.  Misschien worden de taken van het CEG (en zorgprofessionals) steeds meer het schetsen van allerlei mogelijke ethische scenario’s?

5. 5 Karin reageerde op 22 februari 2011:

   Emancipatie van de burger door zeggenschap over de eigen gezondheid en leven. Volledige inspraak in het gehele medische proces is vanzelfsprekend nodig.

6. 6 M. Kleinveld reageerde op 11 maart 2011:

   Over rechtvaardige verdeling van zorg is veel te zeggen. Ik ben benieuwd wat de achtergronden zijn van bepaalde ontwikkelingen. De eerste kwestie die ik hieraan wil koppelen is die van de huidige waarden en normen die leidend zijn voor het inrichten van ons gezondheidsstelsel. Is gezondheidszorg alleen een kwestie van cure? De verdeling tussen care en cure gaat steeds meer die kant op lijkt het. Nu begreep ik dat ook de zorg in verpleeghuizen zullen worden verdeeld o.b.v. DBC’s. DBC’s is een diagnostisch ingericht systeem vanuit een medische ingevuld kader. In de praktijk blijkt het vaak een gevecht voor vele disciplines over de verdeling van het budget. Hoe kun je dit verenigen met ideeën over goede zorg? Wat houdt goede zorg in in het licht van DBC’s? Andere kwestie hiernaast is de individualisering die hieraan parallel loopt. Hoe verenig je dit met een verdeling van middelen op basis van huidige arbeidsstelsel? Ik bedoel medewerkers die in vaste dienst zijn (als sociaal stelsel vaak wenselijk) maar in conflict komt met huidig ingericht stelsel van financiën in de zorg. Moeten medewerkers flexibel worden ingezet, is dat sociaal haalbaar en wenselijk? Wat vraagt de maatschappij van zorgverleners door het huidig ingerichte financieel stelsel?

7. 7 M. Wiers reageerde op 30 maart 2011:

   Behandelingsvraagstukken Mag alles wat kan?

   Voor ernstig zieke patienten zoals ik moeten de artsen eerder met MRI-scans en HAPLO type bepaling diagnosticeren en samenwerken met het elektronisch patientendossier als basis.

   Ik heb anti-Ro 60kD, anti-Ro 52 kD en anti-La 48kD in mijn bloed en een hoge reumafactor. De klassieke route van een persoon die lupus krijgt volgens wetenschappelijk onderzoek in Amerika in het leger (4000 personen zijn decennialang gevolgd). De artsen hebben hier twee jaar lang vele dure testen, echo’s en foto’s gemaakt en hebben nog geen één keer mijn HAPLO type vastgesteld (maar die is DR2/DR3 met evt. DR4 erbij). Bijbehorende aanleg voor ziekte is:

   * neonatale lupus met secundair sjogren syndroom, coeliakie, auto-immuun thyroides (wat mijn dochter heeft), auto-immuun pemphigus (wat mijn zus heeft), auto-immuun primair sjogren (wat mijn nicht heeft). auto-immuun hepatitis (waar ik in het verleden veel last van heb gehad).

   Ik ben nu in twee jaar invalide geworden door een gebrek aan tijdige, juiste en volledige diagnose van de Nederlandse artsen. Zij willen alleen veel betaald krijgen via ingrepen (zelf diagnosticerend, dus altijd oncontroleerbaar) en DBC’s (die overigens voor mijn ziekte beperkend zijn want ik kan 936 aandoeningen krijgen) en geven niet om de kwaliteit van leven van de patient.

   Gevolg:

   * nierslagaderbloeding bij een punctie met een kapot apparaat en inspuiting van contrastvloeistof (waarbij de gemeten D-dimeerwaarde in het bloed van 12,600 vóór de ingreep genegeerd werd). De ingreep was niet noodzakelijk want in Duitsland heeft men bij een MRI-scan die ik zelf heb betaald voor 450 euro geconstateerd dat weefsel bij mijn nieren onschuldig vetweefsel was;

   * vaststelling van “lupus” darmen bij diezelfde MRI-scan in Duitsland;

   * vaststelling van een darmverzakking bij diezelfde MRI-scan in Duitsland;

   * chronische pancreatitis die tot gevolg heeft dat ik geen enzymen meer aanmaak en diabetisch ben waarbij een streng veganistisch dieet met speltbrood van zuurdesem, bonen, fruit en rauwe groente met het slikken van enzymen (veganistisch) uit Amerika noodzakelijk is (21 dollar, 90 capsules van dr. Best). De enzymen zijn voor mij niet beschikbaar in Nederland vanuit het geneesmiddelen besluit want op varkenseiwitten (creon) reageer ik agressief reumatisch met vergroeiing van de handknokkels;

   * agressieve peesontsteking in schouders met scheuring van de beide supra spinatus pezen (één 9 mm en de ander 3 mm) waardoor ik geen enkele beweging naar buiten met de armen kan maken en geen enkel huishoudelijk karwei meer kan uitvoeren.

   De scheuring is dermate ongelukkig dat alleen een peesoperatie met weinig kans van slagen kan worden uitgevoerd. De arts was te laat met diagnosticeren.

   Autorijden, fietsen en aankleden is moeilijk zo niet onmogelijk voor me.

   Wat mij betreft concentreren Zorgverzekeraars zich eens op ernstig zieke patienten en laten de te dikke mensen, te alcoholische mensen en te rokerige mensen links liggen (de zorg is er primair voor onverzekerbare risico’s en ethisch ben ik dat met een familiaire aandoening waar ik niets aan kan doen).

   Keuzen in de zorg Ik ben woedend dat ik niet genoeg en goede zorg krijg terwijl jongeren tot 21 jaar gratis in de (aanvullende) zorg en tandartsverzekering zitten, de ouders niets betalen bij zorgafname en tandartszorg gratis is.

   Deze keuze die 7 miljard kost is ethisch ten opzichte van chronisch zieken en gehandicapten niet te verdedigen. Een herziening van de overweging die toen is gemaakt is op zijn plaats. Nu is verzekerbare zorg als onverzekerbaar risico meeverzekerd. Niet te verkroppen voor mensen die eigen bijdragen moeten betalen en niet de noodzakelijke zorg krijgen om de kwaliteit van leven op peil te houden.

   Alle artsen moeten in dienst komen van de instellingen want in landen waar de artsen in dienst zijn met een vast salaris Engeland en Frankrijk kunnen ze meer aandacht besteden aan zwaar zieke patienten zonder daarvoor inkomsten te verliezen. Ethisch veel verantwoorder!!!!!

8. 8 J. van Woudenberg reageerde op 29 juni 2011:

   Uit vrije wil. Heb jij en ik in jouw of mijn stervensfase niets anders te kiezen dan zelfdoding? Een gedraaide en armoedige weg, die de waardigheid van het leven uit het oog verliest. Een laatste levensfase die vol van eenzaamheid, verdriet en troosteloosheid zich vorm kan geven. Niet alleen voor de stervende maar ook voor degene die rondom hem heen staan. Hulp bij zelfdoding is geen oplossing. Maar een kille en koude verliezer van het leven. De waardigheid wordt teruggevonden in het geven van zorg, waar op dat moment naar gevraagd word maar ook beschikbaar is. Beseffende dat dit veel geduld, liefde, vermogens en professie vergt. Aandacht hebbende lichamelijk en geestelijk welbevinden met oog voor degene die hem lief en dierbaar zijn. Investeren in het waardigheid van het leven ligt in het geven palliatieve zorg in de laatste levensfase.

9. 9 willem overmars reageerde op 13 juli 2011:

   Beroepsgeheim. Medici hebben een beroepsgeheim. Maar hoe zit dat met medici onderling ? Als patient kom ik voortdurend tegen dat bij doorverwijzingen het hele dossier doorgestuurd wordt naar de arts waarnaar doorverwezen wordt. Ik kan me wel voorstellen dat het voor de behandelaars handig is om dat zo te doen, maar ik vind dat mijn privacy dan op straat ligt. Voorbeeld: ik heb apneu en mijn huisarts herkent dat niet. Ik weet natuurlijk ook van niks, maar ik ga uiteindelijk zelf naar een specialist in het ziekenhuis. Ik blijk ernstige apneu te hebben, krijg een cpap en klaar is kees. Ik heb tegen die specialist natuurlijk gemopperd over mijn huisarts. Ook die moppers komen in het verslag van mijn behandeling terecht….. en komen in copie ook weer bij mijn huisarts terecht. Dat is onnodig en slecht voor de relatie huisarts-patient. Tweede voorbeeld: ik ga naar een anti-aging arts en die schrijft mij allerlei middelen voor. Ook dan gaat er een copie naar de huisarts. Die is het daar voor een deel niet mee eens, en wil bijvoorbeeld de voorgeschreven vitamine-injecties niet geven. Twee denkwijzen die het niet met elkaar eens zijn. Hier ligt toch echt een dilemma. Het is logisch dat behandelaars willen weten wat voor behandelingen een persoon ondergaat. Het wordt evenwel moeilijk als het om conflicterende inzichten gaat. Als behandeld persoon zie ik 2 gekwalificeerde artsen , die het onderling niet eens zijn. Hoe moet ik dan kiezen ? Ik wil graag zelf kiezen of ik de nieuwe denkwijze wel of niet toegepast wil zien.

10. 10 willem overmars reageerde op 13 juli 2011:

    gedwongen winkelnering. Huisartsenpraktijken verdelen hun werkgebied graag territoriaal. Dat betekent dat als je in een bepaald gebied woont, je min of meer automatisch onder een bepaalde praktijk valt. Het blijkt niet eenvoudig te zijn om je bij een huisartsenpraktijk in te schrijven waar je niet binnen het eigen territorium valt. Huisartsen zijn geen gestandaardiseerde objectieve grootheden. Het zijn personen, die meningen kunnen hebben waar je het niet mee eens bent. Of die fouten maken, waar je niet mee van doen wilt hebben. Of waar je gewoon niet mee op kunt schieten. Bij huisartsen bestaat er een soort van gedwongen winkelnering waarbij de vrije keuze van de klant beperkt wordt. Alsof je altijd naar dezelfde ah-vestiging moet, en je al helemaal niet naar de spar mag.

11. 11 Ivonne Sip reageerde op 23 juli 2011:

    Mijns inziens gaan we als verzorgingsstaat de verkeerde kant op. Mensen met een laag inkomen kunnen steeds minder zorg/hulp kopen (aanvullende verzekeringen) De 2-deling arm/rijk wordt alsmaar scherper. PGB raakt wellicht in het slop, chronisch zieken/gehandicapten raken hun zelfstandigheid kwijt en dure zorg in instelling wordt dan weer noodzakelijk. Zelfbeschikking verdwijnt hierbij naar de achtergrond. Mantelzorgers moeten m.i. mantelzorgers blijven en geen professionele zorg gaan leveren. Mantelzorgers moeten ook eens kunnen overslaan, zonder dat er gelijk een probleem ontstaat.

12. 12 Robert van Barneveld reageerde op 31 augustus 2011:

    Waar mag je in Nederland nog zonder schuldgevoel aan overlijden? De illusie van de maakbaarheid en repareerbaarheid van ons lijf is zo groot geworden, dat de keuze om niet te behandelen geen optie meer is in veel gevallen. Is dit wenselijk?

    De professional wil in de spreekkamer nooit de keuze maken voor het niet behandelen of beperkt behandelen. Uit oogpunt van eed of professionaliteit moet het onderste uit de kan worden gehaald (ongeacht de kosten). De politiek, zorgaanbieders en verzekeraars durven uit oogpunt van het verlies van kiezers, patienten of klanten hier geen keuzes in te maken. Wie of waar behoort de dialoog over dit dilemma dan wel thuis?

13. 13 Karin reageerde op 31 augustus 2011:

    Emancipatie van de burger door zeggenschap over de eigen gezondheid en leven. Volledige inspraak in het gehele medische proces is vanzelfsprekend nodig.

14. 14 miebet van der most reageerde op 22 september 2011:

    Een belangrijk thema vind ik de kloof tussen verzorgenden in de ouderenzorg en de ouderen voor wie gezorgd wordt. Leerlingen die net van het ROC komen zijn nog zo jong en ongevormd (hooguit 18 jaar), hoe kunnen die zelfstandig contact maken met en empathie hebben voor de noden en behoeften van 80/90-jarigen? En dat zijn dan nog de opgeleide verzorgenden? Wat te denken van een allochtone, alleenstaande moeder die na een weekje of dagje inservice-training als helpende de afdeling op gestuurd wordt?
    Vanwege het tekort aan geld (politiek) en verzorgenden wordt in de meeste verpleeg- en verzorgingshuizen ontstellend weinig ondersteuning/werkbegeleiding geboden aan de zorgmedewerkers. Hoe kunnen die dan leren?
    Met zo weinig bestuurders en managers in de ouderenzorg die een gelouterde visie op zorg hebben, zal de zorg steeds meer haar doel gaan missen en beperkt blijven tot primaire, concrete handelingen. Dan hebben de politici hun zin: handen aan het bed. Handen, zonder hoofd en hart…..

15. 15 Wim van der Pol (amiz) reageerde op 28 september 2011:

    Het opstellen van kortere en langere termijn individueel afgestemde behandelplannen voor patienten in risicovolle situatie. Het opstellen hoeft niet schriftelijk te zijn, maar ten minste mondeling met duidelijke afspraken met de patient of de mantelzorger wanneer en hoe verder behandeld gaat worden. De visie zit in het opstellen van wat als vragen, en het nieuwe zit in het onderkennen van risicosituaties ipv risicopatienten. Hoewel niet alle risico’s in het leven te voorzien zijn, blijkt vaak achteraf dat het gelopen risico in te schatten is geweest. Met behulp van de kennis van Motivational Interviewing hoeft het niet moeilijk te zijn om de patient optimaal te laten participeren. Mijn slogan zou zijn: doe meer voor meer mensen. Voor nadere uitleg: 06-83166920

16. 16 Caroline van de Steeg (onderzoeker, tot voor kort bij IQ healthcare) reageerde op 16 november 2011:

    Het is duidelijk dat de kosten van de gezondheidszorg de komende jaren zo hard zullen stijgen, dat het huidige systeem niet betaalbaar blijft. De verdeling van budgetten is, voor zover ik weet, voornamelijk historisch zo gegroeid en gebaseerd op het aanbod door zorgverleners. Het is niet duidelijk of die verdeling overeen komt met de maatschappelijke behoeften. Naar mijn mening zou er maatschappelijke bewustwording en debat moeten komen over de keuzes die de komende jaren gemaakt zullen moeten worden. Op welke diagnostiek/behandelingen/verzorging heeft iedere Nederlander recht, hoeveel kost dat, en wat kunnen we dan niet meer uit algemene middelen of standaard zorgpremies betalen? Omdat dit ingewikkelde materie is,  zou er een soort nationale kieswijzer moeten komen die kan helpen bij deze lastige afwegingen. Vervolgens zou er op basis van de landelijke uitkomsten van die kieswijzer gedebatteerd moeten worden, waaruit uiteindelijk beleidskeuzes volgen.

17. 17 verpleegkundige, chirurgie (ziekenhuis) reageerde op 4 februari 2012:

    VERVOLG van verpl.k., chirurgie:
    Zodra er bij een ziekenhuispatiënt risicovolle data zichtbaar worden, belandt hij in het nieuwste nationale veiligheidssysteem (VMS). Dan krijgt hij belangrijke aandacht in technologische zin, maar ternauwernood enige vorm van ““shared decision making”“. Soms kan deze situatie dagen lang aan houden, digitale dataverzameling en hierop anticiperen met medicatie is daarbij van levensbelang. Toestemming vragen óf de patiënt de behandeling wil ondergaan, lijkt van ondergeschikt belang. Soms, bij kwetsbare ouderen, ervaar ik een dilemma (thuis zou hij het niet hebben overleefd). Gezien de medische en technologische ontwikkelingen is het de verwachting dat er de komende decennia een groot aantal mensen zijn die niet voldoen aan de Verkooijen-voorwaarden voor een eigen regievoering. Deze situatie in samenhang met de enerzijds, intramurale focus op efficiëntie en effectiviteit en anderzijds, de overheidsfocus op vermaatschappelijking van zorg doet me huiveren.

18. 18 verpleegkundige, chirurgie (ziekenhuis) reageerde op 4 februari 2012:

    In hoeverre is het volgende voor patiënten in hedendaagse NL-ziekenhuizen haalbaar: “‘shared decision making”” gedurende zijn verblijf op een verpleegafdeling?

    Verkooijen (2006) stelt dat er drie voorwaarden zijn voor een optimale eigen regievoering: 1) het accepteren van hulp, 2) het vinden dat het leven zin heeft en 3) de wil om zelf invulling aan het eigen leven te geven. Daarnaast koppelt zij de behoefte om de regie zelf in handen te houden aan de mate waarin iemand in een problematisch fase zit: in de acute fase is er geen behoefte aan zelfregie, in de overlegfase is er behoefte aan inspraak en in de integratiefase is iemand in staat zelf problemen te definiëren en op te lossen. Alleen op het laatste niveau kan er een optimale zelfregie zijn (…).
    De patiënt verkeert in een acute fase, waardoor er dus nauwelijks sprake kan zijn van zelfregie. Zodra zijn situatie enigszins stabiel is, vertrekt hij uit het ziekenhuis. De volgende peri-operatieve patiënt vult al vlug zijn bed.

19. 19 Marcel Wielhouwer (staffunctionaris ethiek en identiteit Opella) reageerde op 30 januari 2012:

    Ten aanzien van het thema ‘keuze tussen medisch interveniëren of accepteren van veroudering’ moeten de grenzen van toelaatbaarheid van de medische mogelijkheden verkend worden. Naast de vrijheid van het individu speelt hier ook een maatschappelijke ontwikkeling ten aanzien van de visie op het ouder worden. De aandacht voor medische mogelijkheden kan leiden tot een nog verdergaande vermedicalisering van de zogenaamde vierde levensfase. Terwijl het goed is om te verkennen hoe de medische interventies zich verhouden tot de psychosociale en spirituele interventies die gepleegd kunnen worden. Dat is wat anders dan accepteren van veroudering als een niet te ontkennen feit. Het is kiezen om de veroudering vanuit meerdere perspectieven te bezien en daarin tot keuzes te komen. Laten deze perspectieven in die keuzes dan ook volop mee gaan doen.

Reageer

Discussiearchief

• 2011
• 2010
• 2009
• 2008
• 2007
• 2006
• 2005