Door claimend gedrag maakt de zorgvrager op dwingende wijze kenbaar, dat hij ‘recht’ meent te hebben op een bepaalde zorgactiviteit. Deze aanspraak op zorg is niet in juridische zin bedoeld, maar als een vorm van dwingen om de zorgverlening zo te krijgen als de zorgvrager het hebben wil.

Een voorbeeld: een vader belt op vrijdagavond om half zeven de huisarts: zijn kind heeft sinds gisteravond koorts; morgen gaan ze op wintersport, dus of de dokter maar even wil komen.

Van agressief gedrag is sprake, als iemand met verbale of fysieke intimidatie iets van de zorgverlener verlangt wat deze niet wil. Daaronder valt bijvoorbeeld dreigen, duwen, schelden, vandalisme en seksuele intimidatie.

Ziekenhuizen registreren incidenten in het kader van het project Veilige zorg. Dit project is bedoeld om agressie en onveiligheid in ziekenhuizen te bestrijden en te voorkomen.
 

Ethische kwesties:

  • Hoe is te voorkomen dat door claimend gedrag assertieve patiënten eerder geholpen worden dan volgzame patiënten?
  • Welke preventieve maatregelen zijn moreel aanvaardbaar?
  • Mag je agressieve patiënten registreren? Mag je hen eventueel uitsluiten van zorg? Hoe verhoudt zich onthouden van zorg tot de zorgplicht van artsen?
  • Mag het eigenbelang (veiligheid) van een zorgverlener prevaleren boven het belang van een agressieve zorgvrager? Wat als deze in levensgevaar is?
  • Wat betekent dit gedrag voor de rol van de hulpverlener en van de patiënt? Wat is goed hulpverlenerschap en wat is ‘goed patiëntschap’?

Wet op de geneeskundige behandelingsovereenkomst

De WGBO is bedoeld om de positie van de patiënt te verduidelijken en te versterken. De wet regelt het recht van de patiënt op informatie, op privacy en op inzage in het medisch dossier. De hulpverlener heeft de plicht om informatie te geven, het dossier bij te houden en de privacy van de patiënt te bewaren en de behandeling alleen te geven als de patiënt daarvoor toestemming heeft verleend. De hulpverlener hoeft niet op onredelijke eisen van de patiënt in te gaan. De patiënt heeft de plicht om mee te werken aan zijn behandeling, bijvoorbeeld door de benodigde informatie te geven.

De algemene rechten van een patiënt, ook die van wilsonbekwamen, zijn vastgelegd in de WGBO. Maar bij wilsonbekwamen geldt een andere toestemmingsregeling (zie art. 7:465 BW): als iemand ‘niet in staat kan worden geacht tot een redelijke waardering van zijn belangen terzake’ (dus wilsonbekwaam is) kan een plaatsvervanger voor de patiënt beslissen.

Lees meer over de Wet op de geneeskundige behandelingsovereenkomst

Wet kwaliteit klachten en geschillen zorg

De overheid wil dat iedereen goede zorg krijgt. Daarom heeft de overheid wettelijk vastgelegd wat goede zorg precies inhoudt. En wat er moet gebeuren als mensen een klacht hebben over de zorg. Dit staat in de Wet kwaliteit, klachten en geschillen zorg (Wkkgz).

Lees meer over de Wet kwaliteit klachten en geschillen zorg

Arbeidsomstandighedenwet

De Arbeidsomstandighedenwet (Arbowet) is een Nederlandse wet die regels bevat voor werkgevers en werknemers om de gezondheid, de veiligheid en het welzijn van werknemers en zelfstandig ondernemers te bevorderen. Doel is om ongevallen en ziekten, veroorzaakt door het werk, te voorkomen: