Een moreel beraad is een gestructureerd en methodisch groepsgesprek over een morele vraag naar aanleiding van een concrete ervaring. Een moreel beraad kan het beste als een dialoog (in tegenstelling tot discussie of debat) of onderzoek gekenschetst worden.

De kwaliteit (met betrekking tot o.a. methode, gesprekshouding, participatie, proces, en uitkomst) en voortgang van het moreel beraad wordt bewaakt door een daartoe opgeleide gespreksleider. De gespreksleider, een ethicus/filosoof of iemand met een specifieke klinische ethiek of moreel beraad opleiding, begeleidt en bevordert de dialoog over en het onderzoek naar de morele vraag. Alle deelnemers binnen een moreel beraad zijn gelijk: er is geen sprake van een morele hiërarchie.

Een moreel beraad kan over het primaire zorgproces gaan. Zo kan het erop gericht zijn om een concreet antwoord te vinden op de vraag hoe we zouden moeten handelen in situatie X met patiënt Y of medewerker Z. De casus is dan het primaire doel van het moreel beraad. Maar een moreel beraad kan ook gaan over (personeels-, financieel, behandel-) beleidsthematiek of facilitaire taken.

Het doel van moreel beraad kan bijvoorbeeld zijn het bevorderen van de samenwerking binnen een team of de reflectie op de eigen professionaliteit. In dat geval is de casus in een moreel beraad tegelijkertijd een middel voor een ander doel, zoals onderlinge communicatie en bejegening of bevorderen van (visie op) professionaliteit.

Ethische kwesties die besproken kunnen worden in een Moreel Beraad:

  • Wat is minimale zorg?
  • Brengen we mevrouw nog naar de huiskamer nu andere bewoners steeds vaker klagen over haar gedrag?
  • Wanneer mogen we een behandelingsovereenkomst beëindigen?
  • Moeten wij als collega’s onderling altijd dezelfde benadering aanhouden tegenover onze patiënten?
  • Wanneer mogen we iemand met drang en dwang onder de douche zetten?
  • Wanneer ingrijpen als wilsbekwame patiënt bewust gezondheidsrisico’s neemt?

Ethische kwesties

  • Wat is een (goede) morele vraag?
  • Wat is morele competentie of expertise?
  • Hoe bepalen we of iets moreel juist is?
  • Wat moet de rol van ethische theorie in een moreel beraad zijn?