Nederland telt ongeveer 345 verpleeghuizen. De mensen die daar komen, hebben een multidisciplinaire behandeling, complexe zorg en revalidatie nodig die zij thuis of in een verzorgingshuis niet (voldoende) kunnen ontvangen. De doelgroep van verpleeghuizen zijn kwetsbare ouderen en mensen met complexe zorgvragen.

Het gaat grofweg om drie groepen mensen:

  1. mensen die ontslagen zijn uit het ziekenhuis, maar nog niet genoeg hersteld zijn om weer thuis te gaan wonen;
  2. mensen die revalideren na een ongeluk en weer leren lopen, praten etc.;
  3. mensen – ook jonge mensen – die vanwege hun ziekte een multidisciplinaire behandeling en complexe zorg nodig hebben.

Voor de eerste twee groepen is een verpleeghuiszorg meestal van tijdelijke aard, maar voor de laatste groep is het verpleeghuisverblijf vaak permanent. De groep permanente bewoners telt ongeveer 65.000 mensen.

Voor mensen die permanent in een verpleeghuis wonen, kan verpleeghuiszorg van somatische en/of van psychogeriatrische aard zijn. In het eerste geval gaat het bijvoorbeeld om bewoners die beperkt functioneren na een herseninfarct, of lijden aan MS, of mensen met vormen van ernstig niet-aangeboren hersenletsel zoals herseninfarcten of in vegetatieve toestand verkeren. Het tweede geval betreft bewoners die bijvoorbeeld lijden aan diverse vormen van dementie of het syndroom van Korsakov.

De gevarieerde, kwetsbare bewonerspopulatie van verpleeghuizen brengt specifieke ethische kwesties met zich mee. Veel medische beslissingen concentreren zich rondom het levenseinde van de bewoners. Daarnaast is veel verpleeghuiszorg palliatief van aard, omdat genezing vaak niet meer mogelijk is. Complicerende factor is bovendien dat veel bewoners wilsonbekwaam zijn.

Ethische kwesties:

  • Zijn beschermende maatregelen (bijv. fixeren, isoleren, opdringen van medicatie) bij demente bewoners altijd in het belang van de bewoners zelf?
  • Hoe kan ondanks de afhankelijkheid van zorg, recht worden gedaan aan de autonomie en integriteit van de verpleeghuisbewoner?
  • Hoe is de privacy van verpleeghuisbewoners te waarborgen?
  • Wat is een goed reanimatiebeleid in het verpleeghuis?
  • Hoe kan in het dagelijkse leven in het verpleeghuis rekening worden gehouden met (gedeeltelijke) wilsonbekwame bewoners?
  • Hoe moeten belangrijke besluiten in het leven van wilsonbekwame bewoners worden genomen?
  • In hoeverre gaan de personeelstekorten in verpleeghuizen ten koste van goede zorg? Leidt deze situatie tot moreel onaanvaardbare gevolgen voor de bewoners?

Wet langdurige zorg

De Wet langdurige zorg (Wlz) regelt zware, intensieve zorg voor kwetsbare ouderen, mensen met een handicap en mensen met een psychische aandoening.

Lees meer over de Wet langdurige zorg

Wet op de beroepen in de individuele gezondheidszorg

De Wet op de beroepen in de individuele gezondheidszorg, de Wet BIG, regelt de zorgverlening door beroepsbeoefenaren. Alleen wie in het register is ingeschreven, mag de door de wet beschermde titel voeren. De deskundigheid van de geregistreerde beroepsbeoefenaren is hiermee voor iedereen herkenbaar.

Wet op de beroepen in de individuele gezondheidszorg

Wet op de geneeskundige behandelingsovereenkomst

De WGBO is bedoeld om de positie van de patiënt te verduidelijken en te versterken. De wet regelt het recht van de patiënt op informatie, op privacy en op inzage in het medisch dossier. De hulpverlener heeft de plicht om informatie te geven, het dossier bij te houden en de privacy van de patiënt te bewaren en de behandeling alleen te geven als de patiënt daarvoor toestemming heeft verleend. De hulpverlener hoeft niet op onredelijke eisen van de patiënt in te gaan. De patiënt heeft de plicht om mee te werken aan zijn behandeling, bijvoorbeeld door de benodigde informatie te geven.

De algemene rechten van een patiënt, ook die van wilsonbekwamen, zijn vastgelegd in de WGBO. Maar bij wilsonbekwamen geldt een andere toestemmingsregeling (zie art. 7:465 BW): als iemand ‘niet in staat kan worden geacht tot een redelijke waardering van zijn belangen terzake’ (dus wilsonbekwaam is) kan een plaatsvervanger voor de patiënt beslissen.

Lees meer over de Wet op de geneeskundige behandelingsovereenkomst