Ontwikkelingen in artificiële intelligentie (AI) voor gezondheid en zorg gaan razendsnel en verwachtingen zijn hooggespannen. Tegelijkertijd roepen de ontwikkelingen complexe ethische vragen op, waar niet. Het CEG onderzocht de ethiek van AI voor gezondheid en zorg. We verkenden hoe we met AI het goede op de goede manier kunnen doen. Oftewel: hoe kan AI een zinnige rol spelen in de omgang met uitdagingen in de zorg, zoals personeelstekorten, vergrijzing en toenemende mentale gezondheidsproblemen? En hoe kan AI zorgvuldig, zonder morele waarden aan te tasten, worden toegepast?
Hierboven kunt het rapport en het persbericht downloaden. Daar vindt u ook de download van de CEG-beslisboom, die check helpt bij het ethisch toepassen van AI voor gezondheid en zorg: hoe kunnen we het goede op de goede manier doen?
Om te onderzoeken hoe we met AI het goede kunnen doen, is het essentieel om te verkennen in hoeverre AI kan voorzien in oplossingen voor breed erkende uitdagingen voor de gezondheidszorg. Het CEG keek daarbij naar mogelijke AI oplossingen bij personeelstekorten, een verouderende samenleving en toenemende mentale gezondheidsproblemen.
In aanvulling op een verkenning van de mogelijke meerwaarde van AI om uitdagingen voor gezondheid en zorg aan te pakken, is aandacht nodig voor ethische kwesties bij verschillende AI-toepassingen. Met als kernvraag hoe zorgvuldig gebruik mogelijk is. Ethische kwesties spelen op individueel niveau voor zorgontvanger en zorgverlener en hun onderlinge relatie, en op collectief niveau voor zorg en samenleving. Op individueel niveau ziet het CEG dat aandacht nodig is voor bescherming van morele waarden als betekenisvol contact en betekenisvol werk, welzijn en gezondheid, autonomie en menswaardigheid, privacy, en verantwoordelijkheid.
Bij grootschalige toepassing van AI spelen collectieve ethische kwesties zoals het borgen van betekenisvol contact en werk in de zorg, het voorkomen dat AI gezondheidsachterstanden vergroot en verduurzaming van de zorg tegengaat. Ook vraagt de toenemende afhankelijkheid van technologie en technologiebedrijven om aandacht.
- Identificeer uitdagingen voor gezondheid en zorg en pas daarna mogelijke oplossingsrichtingen waaronder AI
Identificeer eerst belangrijke uitdagingen voor gezondheid en zorg en ga na of en hoe AI een bijdrage kan leveren aan een wenselijke omgang met deze uitdagingen. Ga ook na of andere oplossingen efficiënter, en ethisch gezien minder problematisch zijn. Praktijkonderzoek naar positieve en negatieve effecten van betreffende oplossingen is hierbij essentieel.
- Onderzoek zorgvuldig gebruik op individueel niveau
Onderzoek vervolgens of en hoe specifieke toepassingen zorgvuldig kunnen worden gebruikt met het oog op morele waarden zoals welzijn, betekenisvol werk en contact, verantwoordelijkheid, privacy, en autonomie en menswaardigheid. Verschillende benaderingen van begeleidingsethiek kunnen hieraan bijdragen.
- Onderzoek zorgvuldig gebruik op collectief niveau
Onderzoek of en hoe opschaling van deze toepassingen zorgvuldig kan plaatsvinden met het oog op collectieve ethische kwesties zoals betekenisvol werk en contact, gezondheidsachterstanden, duurzame zorg en de rol van technologie.
- Neem de rol en invloed van technologiebedrijven serieus
Heb bij dit alles aandacht voor de invloed en rol van grote technologiebedrijven en erken problematische afhankelijkheden van commerciële partijen.
- Betrek relevante stakeholders
Organiseer te allen tijde betekenisvolle stakeholderbetrokkenheid bij de visievorming over ontwikkelingen in, en zorgvuldig gebruik van AI voor gezondheid en zorg. Betrek in ieder geval zorgverleners in de langdurige zorg, en patiënten in een kwetsbare en/of gemarginaliseerde positie.